پایگاه خبری تحلیلی چاوش بام
چاوش بام؛ یکی از بیماری های روحی، عیب جویی است که با هدف از بین بردن شخصیت افراد، صورت می گیرد.
قرآن می فرماید:
وَیلٌ لِکلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ
وای بر هر عیب جوی مسخره کننده (آنهایی که با نیش زبان و حرکات دست و چشم، در پشت سر و پیش رو، از دیگران عیب جویی می کنند).
و در جای دیگر می فرماید:
وَ لا تَلْمِزُوا أَنْفُسَکمْ
ویکدیگر را مورد طعن و عیب جویی قرار ندهید.
و جالب این که قرآن با تعبیر «انفسکم» به وحدت و یکپارچگی مؤمنان اشاره نموده، و اعلام می دارد که همه مؤمنان به منزله نفس واحدی هستند؛ اگر از دیگری عیب جویی کنند، در واقع از خود، عیب جویی کرده اند.
پرده مردم دریدن، عیب خود بنمودن است
عیب خود می پوشد از چشم خلایق، عیب پوش
امام علی (ع) فرمود:
طُوبَی لِمَنْ شَغَلَهُ عَیبُهُ عَنْ عُیوبِ النَّاس
خوشا به حال کسی که مشغول کند او را، (اصلاح) عیب خودش از عیوب دیگران.
امام علی (ع) در زمینه عیب جویی می فرماید:
سزاوار است، کسانی که از عیوب پاکند و از آلودگی به گناهان سالمند، به گنهکاران و اهل معصیت ترحم کنند. همواره در حال سپاس و شکر خداوند باشند و این سپاس، آنان را از پرداختن به عیوب دیگران، مانع گردد.
چرا آن عیب جو، عیب برادر خویش را می گیرد و او را به بلایی که گرفتار شده است سرزنش می کند؟ مگر به یاد پوششی که خداوند بر گناهان او افکنده، نیفتاده است و توجه ندارد که خداوند، بر گناهی که بر دیگران عیب می گیرد درمورد او پوشش افکنده است و چگونه دیگری را بر گناهی مذمت می کند که خود همانند آن را مرتکب شده؟ و اگر به گناه آلوده نشده، شاید معصیت دیگری کرده که از آن بزرگ تر است؟ به خدا سوگند حتی اگر خداوند را درگناهان بزرگ عصیان نکرده و تنها گناه صغیره انجام داده، همین جرأتش بر عیب جویی مردم، گناه بزرگی است!
ای بنده خدا! در عیب و مذمت هیچ کس بر گناهش عجله مکن؛ شاید خداوند او را آمرزیده باشد. و نیز بر گناه کوچکی که خود انجام داده ای ایمن مباش، شاید به خاطر آن، کیفر بینی. بنابراین هرکدام از شما که از عیوب دیگران آگاه است، به خاطر آن چه از عیوب خود می داند باید از عیب جویی دیگران، خودداری کند و شکر و سپاس این موهبت که او از این عیوب پاک است، او را مشغول دارد.[۴]
سعدی در این زمینه چنین آورده است:
همه عیب خلق دیدن نه مروت است و مردی
نگهی به خویشتن کن که همی گناه داری
ره طالبان عقبی، کرم است و فضل و احسان
تو چه از نشان مردی به جز از کلاه داری
تو حساب خویش کن نه حساب خلق سعدی
که بضاعت قیامت عمل تباه داری
آیا مردانگی است که کسی با برادر دینی خود در ظاهر طرح دوستی بریزد و اعتماد او را به خود جلب کند و به اصطلاح محرم اسرار او باشد، ولی در باطن با او دشمنی کرده، لغزش ها، اشتباهات و نقاط ضعف او را دقیقاً بررسی نماید تا روزی او را رسوا نماید؟
آیا این کار با صفا و صمیمیت مخالفتی ندارد؟ آیا این عمل منافی با حقوقی که هر مسلمان به گردن مسلمان دیگر دارد نیست؟ آیا این نفاق محسوب نمی شود؟
از این رو هیچ تعجبی ندارد، اگر بگوییم که جستجو کننده لغزش های دیگران و سوء استفاده کننده از آنها درست در مرز کفر و بی دینی قرار گرفته است؛ با این که در ظاهر مسلمان بوده و حتی نماز و روزه و سایر اعمال واجب خود را به موقع انجام می دهد. امام باقر (ع) فرمود:
إِنَّ أَقْرَبَ مَا یکونُ الْعَبْدُ إِلَی الْکفْرِ أَنْ یؤَاخِی الرَّجُلَ عَلَی الدِّینِ فَیحْصِی عَلَیهِ عَثَرَاتِهِ وَ زَلَّاتِهِ لِیعَنِّفَهُ بِهَا یوْما
از چیزهایی که انسان را به مرز کفر نزدیک می سازد، این است که کسی با برادر دینی خود، ظاهراً طرح دوستی بریزد؛ ولی لغزش های او را در نظر داشته، آنها را جمع آوری کند تا روزی از او بدگویی کرده، او را رسوا نماید.
پی نوشت ها
[۱] همزه/ ۱٫
[۲] . حجرات/ ۱۱٫
[۳] . بحارالانوار، ج ۷۲، ص ۴۶؛ وسائل الشيعه، ج ۱۱، ص ۲۲۹٫
[۴] . نهج البلاغه، خطبه ۱۴۰٫
[۵] . بحارالانوار، ج ۷۲، ص ۲۱۵٫
انتهای پیام/چ